Görele’nin Dernek ve Cemiyet Hayatı...

Ülkemizde 1950’li yıllara gelindiğinde bir çok kanun çıkmaya ve günün şartlarına gore şekillenmeye başlamıştı. Dünyayı etkileyen soğuk savaş kendini daha sükunetli bir ortama bırakmıştı. Ülkemizde’de çok partili siyasi yaşama geçilmesi, her geçen gün artan sanayi tesisleri ve eğitim kurumları ile birlikte insanlarımızın eğitim seviyeleri yükselmeye başlamıştı.

Bu yılların başlangıcıyla birlikte çeşitli şehirler göç kendinini göstermeye başlamış, gençler eğitim için bugünde olduğu gibi başka yerlere gitmek zorunda kalıyorlardı. İşte bununla birlikte millet olgusunun yanına birde hemşehricilik olgusu oluşmaya başladı. Anadolu şehirlerinden büyük kentlere yerleşen insanlar kendi hemşehrilerinin olduğu bölgeleri seçmişler zamanla buralarda birlikteliklerini sürdürmek için çeşitli topluluklar oluşturmaktaydılar. Örneğin İstanbul Kasımpaşa civarına yerleşen birçok Göreleli Gençler birlikteliklerini sağlamak için burada Fındıkgücü, Pancargücü gibi takımlar kurarark maçlar yapmaktaydılar. Hiçbir zaman resmi bir sıfat almayan buna benzer topluluklar yaşamlarını 20-30 sene sürdürebilmişlerdir. Her geçen gün nüfusun artması ve büyük kentlerdeki iş alanlarının fazlalığı nedeniyle göç hızla artmış ve büyük kentlerde yaşayan hemşehri sayısıda buna parallel olarak artmaya başladı.  Bir çok insan kendi köylüsünün, kendi akrabasının olduğu mahalleleri seçmiş zamanla buralara kendi köylerinin, kendi sülalesinin isimlerini verebilecek kadar çoğunluğu sağlamışlardı. Örneğin; İstanbul Beykoz’da bulunan Görele Köyü, Kadıköy’de bulunan Görele Caddesi. Buna benzer birçok örnek vermek mümkündür.  Büyük kentlere göç zamanla buralarda yaşayan hemşehriler arasında oluşan grup ve topluluklar bu birlikteliklerini resmi ve daha ciddi yürütebilmek için resmileştirme yoluna gitmişlerdir. Önce İl Dernekleri ve Vakıfları kurulmaya başlamış bunu ilçe dernekleri takip etmiştir. Kentlerde yaşayan hemşehrilerin nüfusunun artmasıyla birlikte aynı köyden olanlar, aynı sülaleden olanlarında nüfusları doğal olarak artmış zamanla aynı köyden ve aynı sülaleden olanlarda kendi içlerinde dernekleşme faaliyetlerine girmişlerdir. Birlik ve beraberliğin kurulması amacıyla kurulmakta olan dernekler zamanla başka amaçlar için kurulur duruma gelmiş ve asli olan amacından uzaklaşmaya başlamıştır. Örneğin, kahvehane ruhsatı almak için kurulan formalite derneği denilen dernekler, dernek kimliğini zedeleyen en önemli faktor olmuştur.  Ekonomik sıkıntılardan dolayı faaliyet gösteremeyen derneklere kolayca formalite (kahve) derneği denilmeye başlanmıştır. Oysa ki, büyük bir heyacanla kurulan bu dernekler ilgisizlikten bu duruma gelmişlerdir. Hemşehri derneklerimizi Giresun İlçeleri arasında bir değerlendirme yaptığımzda, Alucra ve Çamoluk ilçelerimizin bu konuda son derece başarılı olduğunu görüyoruz. Dernek kurumunun ve faaliyetlerinin, sahil ilçelerimizde çok yerleşik olmadığını görüyoruz. Son yıllarda sayısı artan Görele Dernekleri bu düzeni biraz bozmuş görünüyor.  Dernek sayısının artması’nın faydalımı veya faydasızmı, bu konular ayrıca işlenmesi gereken konulardır. Bu ön bilgilerden sonra, Görele Dernek ve Cemiyetciliği ile ilgili bilgiler vermeye çalışarak yazımıza devam edelim.

İlk Görele Derneği ve Dernekler Birliği

"Aziz hemşehrilerimiz, Cemiyetimizin yaşayabilmesi ve gayelerine ulaşabilimesi hepimizin maddi ve manevi âlâkasiyle kabildir. Bilhassa ilk yıllarda kıymetli âlâkanıza şiddetle ihtiyacımız olacaktır. Cemiyetten bu alakayı esirgemeyeceğinizi ümit ediyoruz; zira bu hepimizin davasıdır". Bu sözler 1953 Yılında İstanbul'da ku­rulmuş bulunan Görele Okutma Cemiyeti İdare Heyetine ait’dir.

Bu cemiyet, yüksek öğrenim yapacak olan, Göreleli öğrencilere burs sağlamak için kurulmuştur. Görele Okutma Cemiyeti, 1950 yılından sonra ilk kurulan cemiyet özelliği taşımaktadır. Eğitim gören öğrencilere burs sağlamak için kurulan bu cemiyetin kurucularına baktığımızda bir kısmının yine öğrencilerden oluştuğunu görüyoruz. Kurucular; Hasan Önder (Memur) Hasköy-İstanbul, Dr. Halil Yüksel (İstanbul Üniversitesi Matematik Enstitüsü Asistanı) Şişli-İstanbul, Sabahattin Melikoğlu (Tıp Talebesi), Cağaloğlu-İstanbul, Naci H. Kandazoğlu (Avukat),  Beyazıt-İstanbul, Fazlı Emanet (Teknik Üniversite Talebesi), Cağaloğlu-İstanbul

Görele Okutma Cemiyetini, 1959 yılında yine İstanbul’da kurulan Göreleliler Yardımlaşma Cemiyeti takip etmiştir. Kurulan bu cemiyetin gayesi Görele ve Göreleli hemşehrilerine her türlü maddi ve manevi yardımı yapmaktı.. Kurul­duk­tan bir kaç yıl sonra faaliyeti duran Göreleliler Yardımlaşma Cemiyetinin 1964 yılın­da Dr. Mustafa Sinirlioğlu tarafından tekrar faaliyetine devam etmesi sağlan­mış­tır.

1980’li yıllara gelindiğinde, gurbette bulunan Göreleliler (özellikle İstan­bul’da) bir bir ilçe ve köy dernekleri kurmaya başlamışlardır. 2002’li yıllara gelin­di­ğinde İstanbul’da kurulu bulunan Görele ilçe ve köy derneklerinin sayısı 35’i geçmişti. Kurulan bu derneklerin amacı, Görele’ye, köyüne yardım etmek, Görelelileri bir araya getirmek, tanıştırmak, yardımlaşmayı sağlamak, örf ve adet­lerini yaşatmak içindir. Dernekler kurulduktan bir süre sonra maddi ve manevi desteği tam olarak görememesinden dolayı, kuruluştaki amaçlarına ulaşamamakta­dırlar. Buna rağmen, Göreleliler istedikleri zaman bir araya gelebilmişler, gurbette hasret gidermişler, bir gece de olsa yapılan etkinliklerle Görele’yi yaşamışlardır. Özellikle İstanbulda kurulu bulunan Görele Dernekleri yaptıkları sıla geceleriyle, Göreleli in­sanlara ve başka yerlerden olan dostlarına Görele’yi yaşatmaya çalışmışlardır.

1998 yılına gelindiğinde, İstanbul’da kurulu bulunan Görele ilçe ve köy der­nekleri bir araya gelerek "İstanbul-Görele Dernekleri Birliği"ni kurma çalışmalarına başladı.

1998 yılının ilk aylarında, Görele ilçe ve köy dernekleri olarak, İstanbul’da ilk kurulan Göreleliler Yardımlaşma Derneği’nin Mecidiyeköy’deki merkezinde bir araya gelindi. Derneklerin buraya toplanmasında, Ali Bilir, İstanbul’un Anadolu yakasındaki derneklere ulaşarak; Ahmet Torun, Sadi Kaya ve Mustafa Öner’de İstanbul’un Avrupa yakasındaki der­neklere ulaşarak tüm dernek temsilcilerinin toplantıya katılmalarını sağladılar. Tanışma ve konuşmalardan sonra, derneklerimizin aralarındaki koordinasyonu sağ­lamak ve Görele için bir şeyler yapabilmek için bir birliğin olması gerektiği katı­lan dernek temsilcilerine anlatıldı. Yapılan bu toplantıyı, aylık olarak yapılan diğer top­lantılar takip etti. Yirminin üzerindeki Görele ilçe ve köy derneklerinin katılı­mıyla kurulan İstanbul-Görele Dernekleri Birliği kuruluşundan itibaren aşağıda bir kısmını saydığım bir çok fa­aliyet­lerde bulundu.

1.       Göreleli siyasetçiler ve dernek başkanlarının tanışma yemeği. İstanbul Kuzguncuk’ta, Denizyolları Sosyal Tesisleri’nde yapılan yemeğe, İstan­bul’daki Göreleli siyasetçiler ve dernek başkanları katıldı.

2.       Görele Dernekleri arası I. ve II. Halı Saha Futbol Turnuvası.

3.       Görele’nin Kurtuluşu’nun kutlanması. Her yıl Şubat ayı içersinde İstan­bul’da çeşitli salonlarda kutlanmaktadır. (Birlik kurulmasından sonra her yıl yapıldı)

4.       Dokuzgöz Yayla Şenliği. Görele Belediyesi ile ortaklaşa yapılan şenlik bek­lenenin üstünde bir kalabalığın katılımıyla gerçekleşti. Şenlik ve Gö­rele’yi tanıtan bir program STV Televizyonu’ndan yayınlandı. Dokuzgöz Yayla Şenliği ge­leneksel hale getirilerek her yıl Temmuz ayı içersinde yapıl­maktadır. (2001 yılında bazı nedenlerden dolayı bu şenlik yapılamadı)

5.      2000’li Yıllarda Görele Ekonomisi - Görele Ekonomi Paneli. İstanbul The Marmara Oteli’nde yapılan toplantıya 150’nin üzerinde Göreleli işa­damları katıldı. Görele Ekonomisi Panelini, daha sonra İstanbul, İstinye ve Beykoz Görele mahallesinde yapılan Ekonomi toplantıları takip etti.

Görele Cemiyet ve Dernekçiliğinin bu gün geldiği noktaya baktığımızda, mensubu olduğumuz ilin, ilçenin, köyün tanınması yönünde bir çok faydasını görüyoruz. Zaman zaman dernekler yaptığı birlik ve buluşma toplantıları, sıla geceleri, gezi ve piknik gibi organisazyonlar adı altında bir araya gelme şansı buluyorlar.  Her köyün ayrı ayrı dernek kurmuş olması Görele Dernekciliğinin, güçlü bir İlçe Derneği oluşmasını bir yönden etkilemektedir.  Bütün bu derneklerin bazı etkinliklerini birlikte yapmak ve koordineli bir şekilde faaliyet göstermek için kurulu bulunan Görele Dernekler Birliği bu konuda çalışmalarını sürdürmektedir. Bunun yanında Görele İlçe merkezinde ise , Okul, Cami, Spor, Kültür, Çevre ve Kamu yararına kurulu bulunan birçok dernek bulunmaktadır.

Son olarak belirtmek istiyorumki; Dernek çalışmalarının istenilen düzeyde, amacına uygun yapılabilmesi için, bu kuruluşların mensupları tarafından sahip çıkılmasına bağlıdır. Üyelerininin dışında hiçbir ekonomik desteği olmayan bu kuruluşların yaşaması için desteklenmesi ve derneklerin güçleri mümkün olduğunca biraraya toplanması gerekmektedir. Böylece daha başarılı çalışma ve faaliyetler ortaya çıkacaktır.

Geleneğimizi, örf ve adetlerimizi gelecek nesillere taşıyan, faklı kültürlerle buluşturan kuruluşlarımızın çatısı altında buluşmak ne güzel…

Saygıyla kalın…

Ali Bilir

Aralık-2002/İstanbul